ΟΦΑΠ

Ιστορία Πόντου

Ο αρχαίος Πόντος

Η περιοχή του Πόντου ήταν γνωστή στους αρχαίους Έλληνες από τους μυθικούς χρόνους. Εκεί πίστευαν ότι κατοικούσαν οι Αμαζόνες. Στην πεδιάδα της Αμισού ο Ηρακλής απέσπασε από την Αμαζόνα βασίλισσα Ιππολύτη την περίφημη ζώνη της, ενώ αργότερα ο Ιάσων κατά την Αργοναυτική εκστρατεία προσάραξε την πενηντάκωπη Αργώ στα παράλια της Σινώπης, όπου γνώρισε τους γηγενείς κατοίκους της περιοχής, τους Χάλυβες.
 
Η πρώτη ελληνική αποικία του Πόντου, η Σινώπη, ιδρύθηκε από τους Μιλήσιους τον 8οπ.Χ. αι. Γρήγορα ακολούθησε η ίδρυση της Αμισού, των Κοτυώρων, της Κερασούντος και της Τραπεζούντος, «πόλεως ελληνίδος οικουμένης εν τω Ευξείνω Πόντω», όπως αναφέρει ο Ξενοφών περιγράφοντας την πορεία των Μυρίων από την περιοχή στο βιβλίο του Κύρου Ανάβασις.
 
Η ευρύτερη περιοχή του Πόντου ανήκε κατά την αρχαιότητα στην επικράτεια της περσικής αυτοκρατορίας, ενώ μετά τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου έγινε μέρος του ελληνιστικού βασιλείου των Σελευκιδών.
 
Κατά τους τρεις τελευταίους προχριστιανικούς αιώνες αναπτύχθηκε στην περιοχή το ανεξάρτητο ελληνιστικό βασίλειο του Πόντου με πρωτεύουσα την Αμάσεια και αργότερα τη Σινώπη. Οι Μιθριδάτες βασιλείς του διέδωσαν τον ελληνικό πολιτισμό στους λαούς της περιοχής και δημιούργησαν ένα ισχυρό κράτος που απείλησε την ενότητα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ιδιαίτερα στα χρόνια του τελευταίου βασιλέα, του Μιθριδάτη ΣΤ’ του Ευπάτορα (120-63 π.Χ.)
 
Μετά το 63 π.Χ. ο Πόντος πέρασε στην κυριαρχία της Ρώμης.
 
Θάλαττα, Θάλαττα !!
Το 401 π.Χ. οι Μύριοι του Ξενοφώντα αντικρίζουν μετά από πολύμηνη πορεία στα βάθη της Ασίας τη θάλασσα του Πόντου με τα παράλια διάσπαρτα από φιλόξενες πόλεις ελληνικές: Τραπεζούντα, Κοτύωρα, Σινώπη, Ηράκλεια, από όπου και θα πάρουν τα πλοία για την πατρίδα.
 
Τι εξήγαγαν οι ποντιακές αποικίες
Η ακμή των ελληνικών αποικιών στον Πόντο βασιζόταν στα μεταλλεύματα χαλκού, σιδήρου, αργύρου και άλλων της περιοχής. Οι αποικίες ασκούσαν επίσης διαμετακομιστικό εμπόριο από τα βάθη της Ανατολής προς τη Μεσόγειο και εξήγαγαν σιτηρά και ξυλεία στην κυρίως Ελλάδα.
 
Σημαντικές πνευματικές μορφές της αρχαιότητας, που κατάγονταν από τον Πόντο:
Διογένης ο Σινωπεύς (Κυνικός φιλόσοφος του 4. π.Χ. αι.)
Δίφιλος ο Σινωπεύς (κωμικός ποιητής του 4. π.Χ. αι.)
Διονυσόδωρος από την Αμισό (μαθηματικός του 2. π.Χ. αι.)
Τυραννίων από την Αμισό (λόγιος και γραμματικός του 1. π.Χ. αι.)
Στράβων από την Αμάσεια (ιστορικός του 1. π.Χ. αι.)
Βάττων από τη Σινώπη (ιστοριογράφος)

Η γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού

Το 1916 άρχισε η γενοκτονία των Ελλήνων στον Πόντο με 350.000 νεκρούς ως το 1924 σε μια περιοχή όπου  δεν έγινε ποτέ πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
 
Το 1908 αποφασίζεται από την τριάδα Ενβέρ, Ταλάατ και Τζεμάλ στη Θεσσαλονίκη το απάνθρωπο σχέδιο εξοντώσεως των χριστιανών της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
 
Η εφαρμογή του σταθερού προγράμματος εξόντωσης της χριστιανοσύνης από όλο το μήκος και το πλάτος της παλιάς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αρχίζει να εντείνεται από το 1911 παίρνοντας μέχρι το 1922 την έκταση της γενοκτονίας, που σήμερα είναι γνωστή ως ολοκαύτωμα των Ποντίων.
 
Στους εκτελεστές του σχεδίου εξοντώσεως των Ελλήνων του Πόντου προστίθεται ο πιστός φίλος και συνεργάτης του Κεμάλ, ο Τοπάλ Οσμάν. Διατάσσεται η εκτόπιση από πόλεις και χωριά χιλιάδων γυναικόπαιδων και η εξορία τους σε άγνωστους τόπους, ακόμη και η εκκένωση ολόκληρων πόλεων. Οι αποστολές αυτές γυναικόπαιδων οδηγούνται μέσα σε παγετώνες κάτω από φρικιαστικές συνθήκες από τόπο σε τόπο, επιβιώνοντας ελάχιστοι από αυτούς από τις κακουχίες, και επιθέσεις των Τούρκων. Οι οργανωμένες και αυθόρμητες βιαιότητες και οι δολοφονίες με μεγάλη βαρβαρότητα ήταν στην ημερήσια διάταξη.
 
Πληθυσμοί ολόκληρων πόλεων και χωριών, όπως της Πάφρας, της Τριπόλεως, της Σάντας κ.α. ξεκληρίζονται ολοκληρωτικά. Εκτελούνται άρχοντες (πρόκριτοι),βουλευτές, δημοσιογράφοι, καθηγητές, δάσκαλοι, ακόμα και μαθητές γυμνασίων και κληρικοί, πυρπολούνται πόλεις και χωριά και γίνονται ομαδικές σφαγές, πολιορκούνται και λεηλατούνται μοναστήρια και εκκλησίες.
 
Η 19η Μαΐου ορίστηκε ως μέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και ζητείται η διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας.

Η αντίσταση των Ελλήνων του Πόντου

Ο ένοπλος αγώνας του ποντιακού ελληνισμού υπήρξε η κορυφαία εκδήλωση της αντίστασής του απέναντι στη συστηματική και οργανωμένη προσπάθεια γενοκτονίας του από τους Νεότουρκους και τους κεμαλικούς. Ο αριθμός των Ποντίων που εξοντώθηκαν με διάφορες βάρβαρες μορφές και τρόπους, σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία ξεπερνά τις 350.000. Η γενοκτονία των Ποντίων θα λάμβανε μεγαλύτερες διαστάσεις, αν ο ποντιακός λαός δεν αντιστεκόταν ένοπλα στην προσχεδιασμένη πολιτική του αφανισμού του.
 
Ο αγώνας του αντάρτικου διακρίνεται σε δυο περιόδους. Η πρώτη αρχίζει το 1916 και φτάνει μέχρι την ανακωχή του Μούδρου (Οκτώβριος 1918), με την ήττα της Τουρκίας στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο. Η δεύτερη ξεκινά με την εμφάνιση του Μουσταφά Κεμάλ στον Πόντο, η οποία συμπίπτει με τη δεύτερη και σκληρότερη φάση της γενοκτονίας των Ποντίων και τελειώνει το 1923, με τον ξεριζωμό.
Οι άταχτες ένοπλες ομάδες που σχηματίστηκαν στα ορεινά μέρη, αποτέλεσαν τους πυρήνες των κατοπινών αντάρτικων σωμάτων και προστάτευαν τα γυναικόπαιδα από τη βάρβαρη μανία των Τούρκων τσετέδων. Τα αντάρτικα σώματα αναπτύχθηκαν κυρίως στο Δυτικό Πόντο, στα βουνά της Πάφρας, της Αμισού, της Αμάσειας, της Τοκάτης, της Έρπαας κ.α. Στον Ανατολικό Πόντο υπήρχε το αντάρτικο της Σάντας, με καπετάνιο τον Ευκλείδη Κουρτίδη.
 
Τα στοιχεία, που υπάρχουν για το μεγάλο έπος του αντάρτικου αγώνα, είναι λίγα και στηρίζονται κυρίως στα ημερολόγια μερικών οπλαρχηγών. Ο Γερμανός Καραβαγγέλης, μητροπολίτης Αμισού, υπολογίζει τους αντάρτες σε 20.000.

Ο πυρρίχιος χορός

Ο Λυσίας αναφέρει ότι, κατά την γιορτή των μικρών Παναθηναίων, δαπάνησε για την ετοιμασία «αγενείων νεανιών» για τον Πυρρίχιο χορό 700 δραχμές. (Πυρρίχιος ήταν ένα είδος πολεμικού χορού, πιστευόταν ότι πήρε αυτή την ονομασία από τον Πυρρίχιο, στρατηγό από την Ήπειρο, που πρώτος τον χόρεψε κατά τον θάνατο του Πάτροκλου στην Τροία κατόπιν εγκρίσεως του Αχιλλέα, γύρω από την φωτιά όπου καιγόταν η σωρός του Πάτροκλου. Τον πυρρίχιο χορό τον μνημονεύουν ο Όμηρος, ο Πλάτωνας, ο Λυσίας, ο Ξενοφώντας, ο Λουκιανός και ο δικός μας Παπαμιχαλόπουλος.
Τον χόρεψαν οι Κουρήτες της Κρήτης, οι Κορύβαντες της Μικρός Ασίας, οι Αθηναίοι στα Παναθήναια, οι Σπαρτιάτες στα Διοσκούρια και οι θρυλικοί μας Ακρίτες στον Πόντο. Τον χόρευαν όλοι οι αρχαίοι Έλληνες και οι αλύγιστοι «Τραντέλλενοι» στον Πόντο και τώρα τον χορεύουν οι Έλληνες Πόντιοι σε όλες τις χώρες του κόσμου και ιδιαίτερα σε όλες τις πόλεις και τα χώρια της Ελλάδας.
Ο χορός είναι χορός κατεξοχήν πολεμικός. Ο πυρρίχιος , ετοίμαζε στην αρχαία Ελλάδα πολεμιστές και ήταν ψυχαγωγία και γυμναστική μαζί των ανίκητων πολεμιστών. Είναι ένας από τους καλύτερους χορούς ολόκληρου του κόσμου.

Η ποντιακή διάλεκτος

Η ποντιακή είναι μία από τις λίγες διαλέκτους του ελληνικού λαού που σχετίζονται τόσο άμεσα με την αρχαία ελληνική γλώσσα. Είναι η πλησιέστερη προς την αρχαία ελληνική ομιλούμενη σήμερα γλώσσα. Σήμερα, με την γεωγραφική της έννοια δεν υφίσταται πλέον, όμως ακόμη και τώρα παρά το ότι πέρασε σχεδόν ένας αιώνας από τότε που ο Ποντιακός Ελληνισμός εκπατρίστηκε, εξακολουθεί να υπάρχει σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας και κυρίως στη Μακεδονία όπου διαβιούν αμιγείς ποντιακοί πληθυσμοί. Ο γλωσσολόγος Άνθιμος Παπαδόπουλος, προβλέπει ότι με το πέρασμα του χρόνου θα συμβεί η πλήρης γλωσσική αφομοίωσή της με την επίδραση της νεοελληνικής γλώσσας και θα καταταγεί στην κατηγορία των νεκρών γλωσσών. 
 
Η ποντιακή διάλεκτος προέρχεται από την αρχαία Ιωνική, λόγω κυρίως της καταγωγής των αποίκων του Πόντου από την Ιωνική Μίλητο. Οι επιδράσεις που δέχτηκε στο πέρασμα των 26 αιώνων ζωής, προέρχονται από την κοινή των αλεξανδρινών χρόνων, και από τη μεσαιωνική κοινή του Βυζαντίου. Επηρεάστηκε επίσης από τους Γενουάτες και Βενετσιάνους της Τραπεζούντας, τους Πέρσες και τους Γεωργιανούς, καθώς φυσικά και από τους Τούρκους. Αξιοσημείωτο όμως είναι ότι, παρά τις προσμίξεις με ξένες λέξεις, αυτές δεν έμειναν αναφομοίωτες, αλλά εξελληνίστηκαν και εντάχθηκαν στο κλιτικό σύστημα της ελληνικής, συμμετέχοντας έτσι στην εξέλιξη της γλώσσας.  
Αξίζει να σημειωθούν ορισμένες από τις πολυάριθμες αρχαίες ελληνικές λέξεις που διατηρήθηκαν ως σήμερα: βοτρύδιν (τσαμπί), λιμός (πείνα), 'στούδιν (κόκκαλο), ωβόν (αυγό), ωτίν (αυτί), έγκα (αρχαίο ήνεγκα-έφερα), τ' εμόν (το δικό μου), τ' εμέτερον (το ημέτερον, το δικό μας) κ.λ.π. 
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Κάνε εγγραφή στα ενημερωτικά μας δελτία για να μάθεις όλα τα σημαντικά νέα.